Herinneringen aan Indonesië
Tijdens de Japanse bezetting in de Tweede Wereldoorlog werden alle Nederlanders geïnterneerd. Het Indonesische nationalisme werd door de Japanners gestimuleerd en direct na de capitulatie van Japan riepen de nationalistische leider Soekarno op 17 augustus 1945 de Indonesische Republiek uit.
Nederland bouwde vervolgens tot midden 1947 een troepenmacht op van bijna tweehonderdduizend man. De Indonesische Onafhankelijkheidsoorlog kenmerkte zich door het extreme geweld van Nederlandse zijde en kostte honderdduizenden burgers, tienduizenden republikeinse en een paar duizend Nederlandse militairen het leven. Met name tijdens het begin van de Indonesische revolutie waren Indische Nederlanders en andere Nederlandse burgers. alsook Indisch-Chinezen, slachtoffer van geweldsuitbarstingen.
Dat de situatie de Nederlandse troepen boven het hoofd groeide, bleek uit de snel stijgende verliescijfers. Zij brachten ook de tegenstander grote verliezen toe, maar deze werd nergens echt verslagen. In de zomer van 1949 gaf Nederland de hopeloos geworden strijd op. Indonesië werd onafhankelijk. De Nederlandse militairen werden teruggehaald. Tot in 1952 beleef de situatie zeer complex met tal van incidenten. Lees het hier een uitgebreide beschrijving van de gehele periode op WikiPedia.
Herinneringen aan Indonesië gaat over deze periode. Het was en is voor velen dus ook “Herinneringen” aan Indonesië, want bij een oorlog zijn de goede herinneringen niet in de overhand. Het verlies bij de lokale bevolking was vele malen groter dan aan Nederlandse zijde. Maar ook Nederlandse soldaten kwamen niet terug, en vele soldaten kwamen met onherstelbaar trauma’s terug, en er was niets geregeld. We hadden Indonesië als kolonie moeten behouden, en als soldaten uit een verloren oorlog stond in ieder geval de overheid niet klaar met een warm onthaal.
Maar het trauma dat deze soldaten hebben opgelopen heeft voor velen zijn weerslag op de volgende generatie gelegd. Het is bekend dat dergelijke trauma’s worden doorgegeven op de volgende generatie. Soms heel duidelijk, soms, in ieder geval voor de omgeving, onzichtbaar. Maar als je spreekt met de volgende generatie van deze soldaten, en je verdiept je er in, dan was het voor hen zelf op een of andere manier onmiskenbaar aanwezig of herkenbaar. Soms met verbaal geweld, soms met fysiek geweld, of er was vaak die “sfeer”. Wat dat doet is voor elk individu anders.
Herinneringen aan Indonesië is een forum waar mensen hun verhaal kwijt kunnen en ervaringen kunnen uitwisselen. Dat mag ook anoniem, veilig vanachter het toetsenbord. Voor velen is het moeilijk om hier over te praten, omdat de emotie er van kind af aan is “ingebrand”. Het trauma is doorgegeven, en wordt misschien daardoor opnieuw doorgegeven, en het is van belang dat te voorkomen. Anders is deze oorlog niet eindig.
De Indonesische kant
Veel mensen van de Indonesische kant ken ik tot op heden niet. Aan de Indonesische kant moeten de gevolgen en het trauma in aantal veel groter zijn. Echter, zoals gezegd, ik ken slechts enkelen sporadisch van de Indonesische kant en ik heb dit nooit met ze besproken. Maar als iets niet mag gebeuren, is dat we het wij/zij denken toelaten, want dan is deze oorlog zeker nog lang niet ten einde. Daarom nodig ik ook de Indonesische kant uit om zich bij dit forum te scharen, zodat we samen onze ervaringen en gedachten kunnen delen.
Wil je een bijdrage leveren aan deze website met een verhaal vanuit de Indonesische kant, neem dan contact met ons op.
Je bent van harte welkom om je verhaal op ons forum te delen en mee te praten.
Eten uitdelen in Madjalengka
(20 september 1948)
Oorlog
Hier zie je een afbeelding van Nederlandse soldaten die kinderen van de lokale bevolking eten geven in Madjalengka. Zo hoort het ook te gaan in een oorlog. Soldaten van de bezetter die vol overgave aan kinderen van de lokale bevolking eten uitdelen.
Maar, het is een foto uit een oorlog. Soldaten, kinderen………. bij een kanon. Hoe meer oorlog wil je in een beeld vangen? Kinderen zijn altijd de dupe in een oorlog, net als de rest van de lokale bevolking. Maar ook de soldaten, en zeker de dienstplichtige soldaten die niets te kiezen hebben. “Gij zult voor ons vaderland strijden” zeggen de hoge heren veilig vanaf het pluche.
Een land heeft nu eenmaal een leger nodig om zich te kunnen verdedigen tegen de agressor. In dat geval is een leger legitiem. Maar in dit geval was Nederland de agressor, met alle gevolgen van dien voor beide partijen.
Onze jongens op Java
Kijk naar de indrukwekkende vierdelige documentaire “Onze jongens op Java”. Verschillende soldaten, dienstplichtig en beroeps, die allemaal hun eigen, maar ook over hun gedeelde kijk op deze onuitwisbare periode uit hun leven vertellen. Kijk goed naar de laatste aflevering en hun mening hoe ze werden “ontvangen” toen ze terug kwamen.
In ‘Onze jongens op Java’, de vierdelige serie die journalist en historicus Coen Verbraak voor BNNVARA maakte, vertellen veertien van hen alsnog hun verhaal. Onder wie ook Joop Hueting, die in 1969 als eerste melding maakte van oorlogsmisdaden die Nederlanders hadden begaan. Het was het laatste interview met Hueting; hij overleed in november 2018.
Bekijk hier de documentaire Onze jongens op Java.
Na de terugkeer
In de laatste aflevering van de documentaire Onze jongens op Java vertellen de veteranen dat er na de terugkeer niets geregeld was, en er werd niets voor hen gedaan. Een van de terugkomers kreeg een appel en een fiets. Een appel van de lokale groenteboer als bedankje (waarschijnlijk goed bedoeld, wist die man veel) en een fiets van de overheid. “Dan kun je weer aan het werk jongen, en nu verder niet zeuren”. Van PTSS hadden ze nog nooit gehoord, maar velen hadden het wel.
Selecteer onderstaand artikel voor een betere weergave, uit de Tubantia van 18 februari 1989. Haaksbergen was rond de jaren vijftig niet meer dan een groot dorp. Dit dorp leverde 158 soldaten, wat heel veel is voor dit dorp in die tijd, waarvan er 3 niet zijn terug gekomen. Statistisch gezien zijn er weinig gesneuvelden uit Haaksbergen. Bijna veertig jaar later sloot de overheid, en duidelijk ook de toenmalige bestuurders van Haaksbergen, de ogen voor dit drama. Hoe onbeschoft ondankbaar kun je als overheid zijn, voor mensen die deze strijd voor je hebben geleverd, en hun leven hebben gegeven?
